BATI’DAN DOĞU’YA USTA ÖĞRETİCİ MAĞDURİYETİ: BATMAN SON SÖZ HABERİ ÜZERİNDEN BİR SİSTEM ANALİZİ

Yayın Tarihi: 10 Ekim 2026

Kategori: Basın Açıklaması / Saha Analizi

Yazar: E-DESEN Genel Merkezi / Mevzuat ve Saha Araştırma Birimi

GİRİŞ: SÖZDE ESNEK, ÖZDE GÜVENCESİZ ÇALIŞMA MODELİ

Batman’da yerel basında (Batman Son Söz Gazetesi) yayımlanan  https://www.batmansonsoz.net/haber/batman-da-yuzlerce-usta-ogretici-issizlikle-karsi-karsiya-113472.html“Batman’da Yüzlerce Usta Öğretici İşsizlikle Karşı Karşıya” başlıklı haber, Türkiye genelinde Yaygın Eğitim sisteminin ve usta öğreticilerin içinde bulunduğu kronikleşmiş sorunun buzdağının görünen yüzünü bir kez daha ortaya koymuştur.

Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü bünyesindeki Halk Eğitimi Merkezlerinde görev yapan usta öğreticilerimiz; yıllardır devam eden güvencesizlik, idari keyfîlik ve her yıl tekrarlanan görevlendirme krizleriyle karşı karşıyadır. E-DESEN (Eğitim Destek Emekçileri Sendikası) olarak, Batman sahasında yaşanan mağduriyetleri ve bunun altında yatan sistemsel problemleri kapsamlı bir analizle kamuoyunun ve yetkililerin dikkatine sunuyoruz.

1. SAHA VE MEVZUAT ANALİZİ: e-YAYGIN SİSTEMİ İLE UYGULAMA ARASINDAKİ ÇELİŞKİ

MEB Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’ne göre, usta öğretici görevlendirmeleri objektif verilere, eğitim durumuna, alan tecrübesine ve e-Yaygın puan sıralamasına dayalı olarak yapılmak zorundadır. Ancak Batman ve pek çok ilimizden sendikamıza ulaşan veriler göstermektedir ki:

• Puan Sıralamasının Devre Dışı Bırakılması: Yüksek e-Yaygın puanına ve uzun yıllara dayanan kıdeme sahip eğitmenlerin kurs talepleri gerekçesiz şekilde reddedilmekte ya da askıya alınmaktadır.
• Şeffaf Olmayan Kota Kararları: 2026-2027 eğitim-öğretim dönemi başında il/ilçe bazında uygulandığı iddia edilen “tasarruf ve kota tedbirleri”, hangi kriterlere dayanarak belirlendiği açıklanmayan muğlak uygulamalara dönüşmüştür.
• Protokol Kurslarındaki İllüzyon: Bir yanda kamu tasarrufu bahane edilerek asil usta öğreticilerin kursları kısıtlanırken; diğer yanda çeşitli kurum ve kuruluşlarla yapılan protokoller kapsamında benzer eğitimlerin farklı statülerde devam ettirilmesi, liyakat esaslı puanlama sistemini kadük bırakmaktadır.

2. SOSYO-EKONOMİK ETKİ ANALİZİ: YALNIZCA KURS KAYBI DEĞİL, GEÇİM KRİZİ

Usta öğreticilik, bir “hobi” ya da “geçici serbest zaman etkinliği” değil; kamu hizmeti sunan yüz binlerce emekten oluşan profesyonel bir meslek koludur. Görev verilmemesinin sosyo-ekonomik yansımaları şu şekildedir:

1. Gelir Güvencesizliği ve Anayasal Hak İhlali: Ders verilmeyen bir usta öğretici tam anlamıyla sıfır gelir durumuna düşmektedir. Çalışma hakkı ve adil ücret ilkesi zedelenmektedir.
2. SGK Prim Kesintileri ve Sağlık Hakkı Riski: Çalışılan saat kadar SGK primi yatırılması zaten başlı başına bir mağduriyetken, ders açılmaması halinde prim akışı tamamen kesilmekte; usta öğreticiler ve aileleri sağlık güvencesinden mahrum kalmaktadır.
3. Yerel Ekonomiye Ve Aile Bütçelerine Etkisi: Batman gibi bölgesel istihdam imkânlarının sınırlı olduğu illerimizde, yüzlerce usta öğreticinin aniden işsiz kalması, yüzlerce ailenin doğrudan yoksulluk sınırının altına gerilemesine sebep olmaktadır.

3. “DÜN BİZE İHTİYAÇ VARDI, BUGÜN NEDEN YOKUZ?”

Kamuoyunun ve Bakanlık bürokrasisinin şu soruya yanıt vermesi gerekmektedir:

Pandemi döneminde maske ve tulum üretiminde gece gündüz çalışan, deprem ve afet bölgelerinde ilk yardıma koşan, modüler kurs müfredatlarını ayakta tutan bu emekçiler, ne oldu da bir anda sistem için “fazlalık” haline geldi?

Bir eğitmenin yıllarca aynı kurumda başarıyla ders vermesi, yüksek puan toplaması ve o branşta vatandaştan kurs talebi olması durumunda dahi sistem dışı tutulması; kişisel bir sorun değil, sistemsel bir liyakat krizidir.

E-DESEN OLARAK ÇÖZÜM VE ACİL EYLEM ÇAĞRIMIZSendikamız E-DESEN, usta öğreticilerimizin yalnız olmadığını ve sürecin takipçisi olacağını ilan eder. Batman ve tüm Türkiye’deki mağduriyetlerin giderilmesi için acilen atılması gereken adımlar şunlardır:

1. E-Yaygın Puan Şeffaflığı: Tüm il ve ilçe milli eğitim müdürlükleri, görevlendirme listelerini ve kota gerekçelerini e-Yaygın puan sıralamasıyla birlikte şeffaf şekilde ilan etmelidir.
2. Kota ve Tasarruf Kararlarının Yeniden Değerlendirilmesi: Eğitimin ve halk eğitimin tasarruf kalemi olamayacağı gerçeğiyle, usta öğretici kotaları ihtiyaç bazlı olarak esnetilmelidir.
3. Statü ve Güvence Reformu: Usta öğreticilik sistemi, idarecilerin inisiyatifine bırakılan saatlik ders ücretli yapıdan çıkarılarak, özlük hakları ve SGK güvencesi tanımlanmış sürdürülebilir bir statüye kavuşturulmalıdır.

Kamuoyuna ve tüm usta öğretici emekçilerimize saygıyla duyurulur.

EĞİTİM DESTEK EMEKÇİLERİ SENDİKASI (E-DESEN)